Jakie są wyniki cytologii i co one oznaczają?

Obecnie zalecanym w Polsce systemem klasyfikacji wymazów cytologicznych jest system Bethesda (TBC). Często jeszcze spotyka się ocenę rozmazu cytologicznego w obu systemach klasyfikacji TBC i PAP (Papanicolau). Taki opis wyniku cytologicznego ma charakter edukacyjny służący lepszemu jego zrozumieniu przez kobietę korzystającą z programu profilaktyki cytologicznej. System PAP bowiem jest mniej skomplikowany i prostszy do zrozumienia przez pacjentkę. Występuje w nim podział na 5 grup cytologicznych.

• Pap I określa rozmazy, które zawierają jedynie komórki warstw powierzchownych nabłonka paraepidermalnego pokrywającego błonę śluzową pochwy i tarczy części pochwowej.
• Pap II oznacza, że w rozmazach obecne są również komórki głębszych warstw nabłonka paraepidermalnego, zwyrodniałe i "pobudzone" komórki nabłonkowe, komórki kanałowe, a także komórki wysięku zapalnego.
• Pap III oznacza, że w rozmazie występują komórki dysplastyczne. Stopień III A oznacza, że dysplazja jest związana ze stanami zapalnymi,
  a III B - że ze stanami przedrakowymi.
• Pap IV - odpowiada rakowi przedinwazyjnemu, a
• Pap V - rakowi inwazyjnemu szyjki macicy.

Przy podawaniu wyniku cytologicznego system Bethesda zaleca:

• określenie czy rozmaz zawiera odpowiedni materiał do oceny (świadczy o tym ilość materiału oraz obecność komórek z kanału szyjki macicy, gdzie najczęściej podstępnie rozwija się 70% raków szyjki macicy),
• ogólne stwierdzenie czy obraz cytologiczny jest prawidłowy czy nie oraz dokładny opis stwierdzanych zmian zgodnie z obowiązującą terminologią (określenie rodzaju zakażenia, zmian reparacyjnych, obecności nieprawidłowych komórek nabłonkowych, komórek innych nowotworów oraz ocenę stanu hormonalnego pacjentki).

W systemie Bethesda za nieprawidłowe uznaje się następujące wyniki:

• ASC -atypowe komórki nabłonkowe; grupa ta dzieli się na podgrupy:
• ASCUS -atypowe komórki nabłonkowe o nieokreślonym znaczeniu
• ASCH -atypowe komórki nabłonkowe, w przypadku których nie można wykluczyć obecności zmian dużego stopnia w komórkach nabłonka płaskiego
• LSIL -zmiany małego stopnia w komórkach nabłonka płaskiego
• HSIL -zmiany dużego stopnia w komórkach nabłonka płaskiego
• AGC -atypowe komórki gruczołowe

Wyniki cytologiczne w systemie TBS mogą bezpośrednio wskazywać na obecność komórek raka płaskonabłonkowego lub gruczołowego.

Metody diagnostyczne stosowane do weryfikacji nieprawidłowych wyników cytologii zależą od rodzaju zmian stwierdzonych w rozmazie i wieku kobiety. Są to: powtórne pobranie cytologii, kolposkopia, test na obecność DNA wirusa HPV lub elektrochirurgiczne wycięcie zmiany szyjki macicy. Decyzję o wyborze metody podejmuje lekarz oceniając na podstawie wyniku cytologii ryzyko wystąpienia CIN lub raka szyjki macicy.